GENT

Vanaf 1901 bevond zich op de hoek van de Sint-Niklaasstraat en de Bennesteeg een charmant gebouw in eclectische stijl van de toenmalige Regie van Telefonie en Telegrafie. Een 57 meter hoge toren bekroonde zelfs het geheel, ontworpen door architect Alfons Van Houcke. Een halve eeuw later bleken de noden van de RTT gewijzigd en viel het ten prooi aan de sloophamer.

De Gentse Opera is in vele opzichten een vrij gaaf gebleven voorbeeld van een typisch 'Frans' theater uit de eerste helft van de 19de eeuw. In zijn ruim 150-jarig bestaan is het 'Grand Théâtre' af en toe wat gewijzigd, opnieuw gedecoreerd en enkele keren verbouwd. Maar deze ingrepen hebben het oorspronkelijk karakter van het bouwwerk geenszins aangetast. De recente renovatie (1989-1993) had onder meer tot doel de nog aanwezige historische decoraties met het grootste respect te restaureren. In 2000 werd het licht op groen gezet voor een nieuwe restauratie.
De introductie van het genre opera te Gent situeert zich in de laatste decennia van de 17de eeuw. In 1683 organiseerde de weduwe Joanny er een reeks opera-opvoeringen, ondanks het verbod van de Gentse bisschop Albert de Hornes. In 1687-1688 keerde zij terug voor een aantal nieuwe voorstellingen. Het stadsbestuur, de aristocratie en de hoge burgerij waren enthousiast. Tien jaar later, in 1698, werd de manège 'de Pickerye' aan de Kouter verbouwd tot een schouwburg, die in dat jaar opende met de opera 'Thésée' van Lully. Na verwoesting door brand in 1715 werd er in 1737 op initiatief van de handboogschuttersgilde van Sint-Sebastiaan een nieuw theater gebouwd naar ontwerp van de Gentse architect Bernard de Wilde. Honderd jaar lang, bijna dag op dag, was dit theater het schouwtoneel van het uitgangsleven te Gent; er passeerden vele beroemde zangers, directeurs en gezelschappen uit Italië, Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk, en het aantal Europese groten dat er voorstellingen kwam bijwonen was aanzienlijk.

Het stadsbestuur, dat in de Hollandse Tijd (1815-1830) opnieuw eigenaar was geworden van het gebouw, liet in 1837 de Sint-Sebastiaansschouwburg afbreken, omdat hij niet langer bleek te beantwoorden aan de status van een stad als Gent. In plaats daarvan kwam de huidige Opera, het toenmalige 'Grand Théâtre'. Het werd gebouwd door stadsarchitect Louis Roelandt, die ongeveer terzelfder tijd in de onmiddellijke buurt ook het imposante Gerechtsgebouw realiseerde en aldus een unieke stedebouwkundige site tot stand bracht.

De plannen voor de bouw van een nieuw theater voor de stad Gent werden van meetaf aan beheerst door de discussie over de inplanting. Het Recolettenplein leek na de afbraak van het gelijknamige klooster in 1797 de aangewezen plaats, in de geest van de 18de -eeuwse opvatting van 'een vrijstaand theater op een openbaar plein'. Roelandt had dan ook reeds een plan in die zin gemaakt. Maar de gemeenteraad besliste de nieuwe schouwburg te bouwen op de plaats van de oude, en wenste daartoe een straat te trekken tussen het Recolettenplein en de Kouter: de Comediestraat, thans Schouwburgstraat.

Het 'uithangbord' van de Opera is de bijna 90 meter lange lijstgevel langs de Schouwburgstraat, die in het midden subtiel wordt onderbroken door de centrale uitsprong van de ovaalvormige redoutezaal en de eronder liggende vestibule, met de in die tijd zeer geprezen originele 'entrée à sec' voor de koetsen. Het is een vrij strenge, volledig in natuursteen uitgevoerde gevel, waarvan de versiering, nog helemaal in de geest van het neoclassicisme opgevat, het gebouw karakteriseert als een 'Tempel der Muzen': de muzen van de toneelkunst, de muziek en de dans zijn er met hun typische emblemen, dieren en fabeldieren op voorgesteld.

Het gebouw rechts (met de luifels) is het voormalige hotel Falligan. Het werd gebouwd in 1754 en wordt beschouwd als het meesterwerk van het Gentse rococo.
Sinds 1804 is het gebouw eigendom van de letterkundige kring "Club des Nobles".

Deze vereniging werd in 1802 gesticht onder de benaming Société littéraire. De stichters waren universiteitsprofessoren en Gentse notabelen, waarvan ongeveer een derde van adel. Nieuwe leden moeten niet van adel zijn.  

Het doel van de stichting is gebleven wat het oorspronkelijk was: de leden de voordelen te bieden van een privéclub met bibliotheek, lees- en vergadersalons, een restaurant, en tot voor kort ook slaapgelegenheid.

Gelegen tussen de Gouvernementstraat, de Jodenstraat, het François Laurentplein en de Henegouwenstraat.Op deze plaats stond vroeger het Prelaatshuis of het Bisschoppelijk Paleis.

Tijdens de Franse overheersing deed het gebouw dienst al "Hotel de la préfecture du Département de l'Escaut" en uiteindelijk als Gouvernementsgebouw voor het bestuur van de Provincie Oost-Vlaanderen.
Na een zware brand bij de bevrijding van Gent, begin september 1944, werd het huidige Gouvernementsgebouw of Provinciehuis gebouwd naar de plannen van architecten Vaerewyck en Hebbelynck.

Deze kaart dateert van rond 1910. De nieuwe Sint - Michielsbrug is reeds voltooid, maar de huizen rechts van de brug zijn nog niet gebouwd.

Deze kaart dateert van voor 1900. Het pleintje waar nu het standbeeld van de Gebroeders Van Eyck staat, was nog bebouwd.

De in 1873 getrokken Vlaanderenstraat was een belangrijke invalsweg die het Zuidstation met het centrum verbond. In de Vlaanderenstraat waren talloze hotels en restaurants gevestigd.

In 1893 kocht Vooruit op de Vrijdagmarkt een gigantisch pand, waar een schoenwinkel, een kleding- en stoffenwinkel, een kruidenierszaak en een aantal ateliers werden gevestigd. Nadat een brand het gebouw in de as had gelegd, herrees het in 1899, grotendeels gefinancierd door de industrieel Ernest Solvay - al wilde die dat eigenlijk niet geweten hebben. De eerste foto toont de Vooruit voor de brand; op de tweede foto is het nieuwe gebouw al gedeeltelijk voltooid.

De eerste foto toont de Baudelokapel voor 1900. De gracht die begon aan de Pont du lait battu aan de Steendam en uitmondde in de Leie, was nog niet gedempt. Deze gracht, ook wel het Baudeloleitje genoemd, werd ca. 1900 gedempt . Op de tweede foto zien we de Bibliotheekstraat in wording. Een mooi plan van de wijk (en het Baudeloleitje) rond 1878 vind je op www.waterwijk.be (doorklikken op geschiedenis - plan 1870). Een restant van de Pont du lait battu vind je trouwens vandaag nog in het begin van de Steendam naast de tabakswinkel De Muynck.

De eerste postkaart is een speciale uitgave van het Duitse leger bestemd voor soldaten om als Feldpost naar huis te sturen.
Bovenaan wijst de titel 'Weltkrieg 14/15' erop dat men er toen nog steeds vanuit ging dat de oorlog niet lang zou duren.

Van april tot oktober 1913 vond in Gent de Wereldtentoonstelling plaats. Het domein waar de Wereldtentoonstelling toen doorging, is nu het Miljoenenkwartier.

Foto's van de Wereldtentoonstelling van 1913.

Op de hoek van de Veldstraat was de Compagnie Anglaise gevestigd. Men verkocht er allerlei kwaliteitsartikelen: hemden, boordjes, dassen, regenschermen en wandelstokken. Op de rechterhoek zien we een huis gebouwd in 1886 in gotische stijl. Het was de kroon op het werk dat in 1880 gestart was, toen men de Veldstraat aan de rechterkant (tot aan de Nodenaysteeg) vijf meter achteruittrok om de straat te verbreden.

Deze gevels van deze huizen aan de Grasbrug (Graslei) ondergingen weinig verbouwingen met uitzondering van de gelijkvloerse verdieping; De eerste twee traveeën links werden ingenomen door een uitstalraam. Bij de restauratie van 1909 zijn de gevels volledig vernieuwd naar het oorspronkelijke model.

Toen het Zuidstation tot volle uitbouw kwam, werden de grote burgerhuizen aan de Stationstraat spoedig omgevormd tot hotels en restaurants. Eén van de befaamdste hotels was de Ville de Termonde. Het hotel op de hoek, het Hotel de la Paix, herinneren we ons misschien beter als het (latere) Parkhotel. Na de eerste wereldoorlog werd het plein omgedoopt tot het President Wilsonplein, nu Woodrow Wilsonplein. Al deze prachtige huizen verdwenen met de bouw van het Urbiscomplex.

Deze postkaarten dateren van voor 1900. Het Sint - Baafsplein is nog bebouwd, - deze bebouwing werd tussen 1898 en 1902 in verschillende fasen gesloopt - , evenals het Emile Braunplein waarvan de bebouwing verdween tussen 1896 en 1906. Ook de Sint - Niklaaskerk is nog volledig ingebouwd. De huizen aan de kant van de Cataloniëstraat werden eveneens rond 1900 gesloopt.

De eerste postkaart toont het Belfort en de Lakenhallen rond 1902.
De Lakenhallen hadden maar 7 i.p.v. de geplande 11 traveeën.
De overige 4 traveeën werden pas in 1903 bijgebouwd.
Het Belfort had hier nog de gietijzeren torenspits.
Deze werd pas in 1912 vervangen door de huidige torenspits.
Rechts zie je achterkant van de Mammelokker.
In de loop van de jaren raakte het complex Mammelokker-Lakenhalle aan de kant van de Botermarkt en aan de kant van het Sint-Baafsplein volledig ingebouwd.
Deze bebouwing werd tussen 1898 en 1902 in verschillende fasen gesloopt.
Het Emile Braunplein is op deze postkaart ook nog bebouwd.
De tweede postkaart toont de Lakenhallen na voltooiing van de werken.

De eerste postkaart toont de Botermarkt voor 1900. De Belfortstraat was nog niet doorgetrokken. Links lopen de huizen rechtdoor; een aantal zijn afgebroken ter behoeve van de restauratie van de Lakenhallen en de bouw van het NTG (enkel het huis uiterst links is blijven staan). De tweede kaart toont dezelfde plaats ietwat later. Een deel van de huizen is reeds afgebroken.

De herwaardering van het Gravensteen ving aan in de late 19de eeuw. In 1887 kochten de stad Gent en de Belgische staat het gebouw en toen begon de ontmanteling, gevolgd door een grote restauratie met het oog op de Wereldtentoonstelling van 1913. De eertse postkaart toont het Gravensteen vlak voor de ontmanteling. De tweede postkaart toont het na gedeeltelijke restauratie, de derde en vierde na voltooiing van de restauratiewerken. Op de tweede kaart zie je in de verte evennens de oude gevel van de vismijn.

Deze postkaart dateert van rond 1910. De Vlaanderenstraat was toen een belangrijke invalsweg die het Zuidstation met het centrum verbond.

Het eerste treinstation van Gent, het Zuidstation genaamd, werd in 1837 ingehuldigd tegelijk met de spoorlijn Gent-Mechelen. Die spoorlijn werd het jaar daarop doorgetrokken naar Oostende en Kortrijk (langs de "Pintelaan"). Het station werd in 1929 afgebroken.
De eerste twee postkaarten tonen de hoofdingang (kant Graaf van Vlaanderenplein),
de derde een zijaanzicht (kant van het huidige Wilsonplein).
De laatste twee postkaarten zijn binnenaanzichten.

De Ketelbrug in vroegere jaren. De brug werd in 1912 verbreed, waardoor het haar huidige uitzicht kreeg. Het witte gebouw was het postgebouw, van waaruit men ook kon telegraferen. In 1909 verhuisden de diensten naar de Korenmarkt. Recht over het Kuipgat (Ketelpoort) lag de thans verdwenen 'Oordeelbrug', aan het begin van de Houtlei. Sedert 1806 was dit een houten draaibrug. Ze werd afgebroken in 1903 na de demping van de Houtlei (1899).

Deze kaarten dateren van 1901. In dat jaar werd het filiaal van de Nationale Bank gebouwd. Op de eerste kaart zie je links de bouwwerf. De huizen rechts ( tot aan de huidige seminariestraat ) moesten in 1905 plaatsmaken voor de bouw van het nieuwe Grootseminarie (zie elders op deze blog). De brug verdween bij de demping van de Reep. De tweede kaart dateert van dezelfde periode en toont de Nederschelde in de richting van het Lieven Bauwensplein.

De Sint - Michielskerk voor de eeuwwisseling.

Deze kaart toont het Lieven Bauwensplein aan het begin van de twinstigste eeuw.
Nagels en Esders was ooit één van de grootste en vermaardste winkels van gemaakte klederen op maat.
Het werd in de jaren '60 afgebroken en vervangen door een appartementsblok.

Deze kaart toont de Lievekaai rond 1915.
De brug was toen nog een draaibrug. Er was toen ook beduidend meer bedrijvigheid op het kaai dan nu, zo te zien...

De naam 'Het Pand' verwijst naar het volledig gerestaureerde klooster van de dominicanen. In de 19de eeuw maakte de eigenaar dankbaar gebruik van de woningnood - een gevolg van de groeiende industrialisatie - en splitste het pand op in een 200-tal kamerwoningen. De binnentuinen maakten plaats voor werk- en opslagplaatsen. Het prestigieuze klooster degradeerde tot een verkrotte woonkazerne en werd na W.O. II onbewoonbaar verklaard. De Universiteit Gent kocht het pand in 1963 en bracht er een cultureel centrum en enkele wetenschappelijke musea in onder.

De Koninklijke Academie voor Nederlands Taal- en letterkunde werd in 1886 als Koninklijke Vlaamsche Academie voor Taal- en Letterkunde opgericht.

De Kouter rond de eeuwwisseling, toen nog la 'Place d'armes'.

Deze postkaart toont de oude Sint - Michielsbrug. De huizen links en de oude sacristie moesten in 1908 plaats ruimen voor de nieuwe Sint-Michielsbrug. De sacristie werd vervangen door een nieuw gebouw in neobarokke stijl. Ook het hoekhuisje rechts, het café de la poste, werd afgebroken. De twee huizen ernaast (thans restaurant Graaf van Egmond) werden gerestaureerd in het begin van de 20ste eeuw. De trapgevel van drie traveeën en drie bouwlagen was in de 19de eeuw bepleisterd, de vensters werden verlaagd en voorzien van nieuw schrijnwerk. Met de restauratie koos men voor het 17de-eeuwse uitzicht. De gevel werd ontpleisterd, de vensters naar hun oorspronkelijke hoogte teruggebracht en de kruisramen werden gereconstrueerd.